Bezienswaardigheden in Chur: wat zien en doen in de oudste stad van Zwitserland
Chur wordt gezien als de oudste stad van Zwitserland, en dat klopt want het gebied is al duizenden jaren bewoond. Maar die oude geschiedenis voel je niet overal, de oude binnenstad dateert dan ook vooral vanuit de 12de eeuw tot 18de eeuw. Toch is het Zwitserse Chur een gezellige plek met een autovrije binnen stad en prachtige bergen als decor.
Hieronder bundelen we de bezienswaardigheden en activiteiten die je in Chur zeker niet mag missen. Van de Zwitserse cultuur tot het startpunt van de Bernina Express, en we sluiten af met een paar overnachtingstips.
Inhoud artikel
Chur: het oudst bewoonde plekje van Zwitserland
Chur was waarschijnlijk al rond 9.000 voor Christus bewoond door boeren, al lopen de exacte datums flink uiteen. Zo houden sommige bronnen het op neolithische vondsten rond 3.900-3.4000 v.Chr, terwijl andere nog iets voorzichtiger spreken van sporen uit 2.500 v.Chr. Waar we wel vrij zeker over zijn: Chur is de oudste nederzetting van Zwitserland. Op dit knooppunt van Alpenpassen werd Chur een belangrijke plek. In de Romeinse tijd kreeg de stad de naam Curia, en die naam hoor je nog terug in het huidige Chur. Rond het jaar 451 werd het een bisschopsstad, de eerste ten noorden van de Alpen, en die kerkelijke macht heeft eeuwenlang een stempel gedrukt op hoe de stad eruitziet.
Vandaag heeft de stad niet meer zijn oorspronkelijke bouwstenen van die 9000 jaar oude nederzetting, maar vooral uit de 12de eeuw. Sinds 1988 is die oude binnenstad bovendien volledig autovrij, wat het wandelen door de kronkelige straatjes een stuk aangenamer maakt. Met nog geen 40.000 inwoners blijft Chur ondanks zijn hoofdstad-status behoorlijk overzichtelijk. Het is zo eerder een groot dorp in het enige drietalige kanton van Zwitserland, Graubünden. Naast de cultuurhistorie is Chur ook een toegangspoort naar de bergen.
Waar ligt Chur?
Het middeleeuws bergstadje Chur ligt helemaal in het oosten van Zwitserland, in het kanton Graubünden waarvan het ook de hoofdstad is. De stad ligt op zo'n 593 meter boven zeeniveau, in het brede dal van de Alpenrijn, met de rivier de Plessur. Dit én meer zie je allemaal op de kaart hieronder, met de mooiste bezienswaaardigheden van Chur voor je aangeduid:
De oude stad van Chur
De Altstadt van Chur is de logische start voor je bezoek: geen auto's, wel kronkelige straatjes, geplaveide pleintjes en gevels vol fresco's. Chur Tourismus zelf spreekt tegenwoordig van meer dan 13.000 jaar geschiedenis hier, maar je hoort nog vaker dat hetzelfde gebied ook 5000, 9000 of 11.000 jaar bewoond is. Neem het dus met een korreltje zout. Wat wél zeker is: Chur heeft een van de best bewaarde historische stadskernen van Zwitserland, en verrassend rustig voor een kantonnale hoofdstad. En een aantal leuke plekjes waar je absoluut moet zijn:
Arcasplein
Dit plein is het levendige hart van de oude stad, vol terrassen, boetiekjes en cafés. Hier vertraag je vanzelf, en geniet je van de gezellige Zwitserse sfeer. De kleurrijke huisjes zorgen voor een leuke eerste vakantiefoto hier in Zwitserland. Bewonder zeker ook even de Arcasbrunnen (fontein), je hebt er een aantal in de stad.
Rathaus en Poststrasse
Vanaf het Postplein loop je via de Poststrasse de oude stad in. Het stadhuis dateert uit de 15e eeuw en heeft een raadszaal uit 1494, nog altijd in gebruik.
Obertor en Malteserturm
Restanten van de middeleeuwse stadsmuur uit de 13e eeuw. Niet spectaculair op zich, maar wel een van de weinige plekken waar je de vroegere ommuring nog fysiek kunt zien.
Hofkwartier met kathedraal
Op de heuvel boven de oude stad ligt het bisschoppelijke kwartier, met de laatromaanse kathedraal (12e-13e eeuw) en het 18e-eeuwse bisschoppelijk paleis. Dit is het enige punt waar we een kerk toch even uitlichten, simpelweg omdat de kathedraal letterlijk boven de rest van de stad uittorent en het religieuze machtscentrum eeuwenlang hier zetelde.
Süsswinkelgasse
Een steegje met een schildering van een nachtwaker, herinnering aan de tijd dat twaalf wachters zingend de nacht aankondigden. Klein detail, maar het zegt iets over hoe serieus Chur zijn eigen folklore neemt.
Rätisches Museum
Voor wie iets dieper wil gaan: dit historische museum van het kanton Graubünden zit in een barok patriciërshuis uit 1675, verdeeld over vier verdiepingen. Geen wereldschokkende collectie, maar wel een goeie plek om de regionale geschiedenis te kaderen na een wandeling door de straatjes.
St. Martinskerk
De Reformierte Martinskirche of St. Martinskerk vormt de oude stad. In de kerk zie je drie glas-in-loodramen van Augusto Giacometti (de kunstenaar-oom van de beroemdere beeldhouwer Alberto Giacometti), aangebracht in 1919 en meteen zijn eerste grote werk. De ramen vertellen het kerstverhaal in een verrassend moderne, kleurrijke stijl: paars-blauw-groen voor de herders, rood-groen voor de geboorte, en goud-blauw voor de drie koningen. Voor wie al het Bündner Kunstmuseum bezocht en de naam Giacometti daar tegenkwam, is dit een leuke aanvulling.
De kerk zelf dateert oorspronkelijk uit de 8ste eeuw (gewijd in 769), ging grotendeels verloren bij de grote stadsbrand van 1464, en werd nadien herbouwd in laatgotische stijl. Daarmee is het het grootste laatgotische gebouw van Graubünden, en vanaf 1523 gold ze als het centrum van de reformatie in Chur. De zwart-witte afwisseling van Bündner leisteen en gepleisterde muren binnenin geeft de ruimte een sobere, ingetogen sfeer, heel anders dan de rijkversierde kathedraal iets verderop.
De Bernina Express
Van Chur tot Italië. De Bernina Express is voor veel mensen dé reden om via Chur te reizen. De treinroute naar het Italiaanse Tirano staat sinds 2008 op de UNESCO-werelderfgoedlijst (samen met de Albulalijn) en geldt als een van de meest indrukwekkende treintrajecten ter wereld. Onderweg passeert de trein 196 bruggen en 55 tunnels, klimt hij tot wel 2250 meter bij het Ospizio Bernina, en rijdt hij langs gletsjers, alpenmeren en de beroemde viaducten. Je zit ongeveer 4 uur en 20 minuten op de trein en je gaat van besneeuwde bergtoppen naar het zonnige Tirano.
De rit is goed te doen op een dag, maar het is natuurlijk het best om de trip als doorreis te doen of twee dagen uit te trekken, met een overnachting in Tirano of Poschiavo. Of vervolledig je treinreis meteen naar Milaan. Reserveren is ook verplicht op de panoramarijtuigen. Ben je te laat of wil je gewoon reizen op een regionale trein? Dat kan ook! Je geniet van dezelfde uitzichten, maar dan zonder de luxe in de Bernina Express-trein.
TICKETS: Boek je reservering voor de Bernina Express zo vroeg mogelijk, dat kan tot 365 dagen op voorhand, en zeker in het hoogseizoen zijn de panoramarijtuigen snel volzet. Meer info en bestellen
De Giger Bar
Chur is de geboortestad van H.R. Giger, de Zwitserse kunstenaar die met zijn biomechanische ontwerpen voor de film Alien een Oscar won. In 1992 opende hij hier zijn eigen bar, volledig ingericht met zijn kenmerkende, huiveringwekkend-mooie stijl: skeletachtige stoelen, metalen structuren en een sfeer die rechtstreeks uit een sciencefictionfilm lijkt te komen.
De bar ligt niet in de oude stad, maar zo'n 15 tot 30 minuten verderop in een nogal kaal bedrijventerrein bij het Kalchbühl Center, en sluit elke dag vroeg. Verwacht geen grootse museumervaring, maar eerder een kleine ontdekking. Zie ligging
Brambrüesch
Vanaf het centrum kan je zowaar meteen de bergen in. Met een kabelbaan vertrek je vanaf het stationsgebied in een klein kwartiertje naar het hoogplateau Brambrüesch op 1.600 meter. Een leuke top met uitzicht over de Rijnvallei en de omliggende Bündner bergen. In de zomer is het vooral een startpunt voor wandelingen (zoals de populaire ronde rond het Brambrüeschmeer), mountainbiken in het Alpenbikepark, of gewoon een rustige lunch met uitzicht op het terras. In de winter verandert het plateau in een skigebied met 20 kilometer pistes, een rodelbaan en sneeuwschoenroutes.
Het is een leuke activiteit maar verwacht zeker niet de meest moderne infrastructuur. Niet toevallig in het oudste dorp van Zwitserland voelt alles een beetje gedateerd, met de stoeltjeslift uit 1969 en de skilift uit 1959. Een bijzondere skidag moet je niet plannen, maar voor een wandeling en uitzichtpunt is het een prachtige stop hier in Chur.
Brambrüesch is een heerlijke, zomerse stop met een unieke sfeer en in de ochtend heb je het plateau precies helemaal voor jezelf. Zoek je een plek om te skiën of snowboarden? Dan wijk je in de winter beter uit naar Arosa of Lenzeheide, allebei op een uurtje van Chur.
Bündner Kunstmuseum
We keren weer even terug in de stad, naar een opvallend maar interessant museum. Laat je niet misleiden want het Bündner Kunstmuseum, ondergebracht in de neoklassieke Villa Planta en een moderne uitbreiding uit 2016, herbergt een verrassend sterke collectie voor een stad van amper 40.000 inwoners. Reken zeker op een uurtje voor een bezoek.
De focus ligt op kunstenaars met een band met Graubünden: van Angelika Kauffmann, een van de eerste vrouwelijke kunstenaars die erkenning kreeg van de Royal Academy in Londen, tot een indrukwekkende reeks werken van de familie Giacometti (ja, ook een paar stuks van Alberto, de beeldhouwer). Ernst Ludwig Kirchner en Duits expressionisme krijgen er ook een plek. Jaarlijks lopen er daarnaast vijf tot zes wisselende tentoonstellingen. Ook het café in de serre van de villa is een aangenaam rustpunt in het museum.
Nog enkele musea in Chur
Naast het Rätisches Museum en het Kunstmuseum heeft Chur nog een handvol andere plekken die een cultureel bezoekje waard zijn. We sommen ze hier nog even op, en misschien zit er wel nog een leuk alternatief bij voor jou:
- Bündner Naturmuseum: natuurhistorisch museum over flora, fauna en geologie van Graubünden, mooi verspreid over vier verdiepingen. Niet iets wat je meteen zou bezoeken in Zwitserland, maar het is een goed museum en zeker eens leuk als je meerdere dagen in Chur spendeert.
- Weinbaumuseum "Torculum": gehuisvest in een 17e-eeuwse torkel met de grootste druivenpers van Oost-Zwitserland (14,5 meter lang), en getuige van de 2000 jaar oude wijnbouwtraditie van Chur. Let op: dit is geen doorloopmuseum met vaste openingsuren, je moet reserveren voor een rondleiding, en die is pas mogelijk vanaf 8 personen. Voor een individueel bezoek is dit dus minder geschikt, tenzij je het combineert met een georganiseerde wijnproeverij.
- Forum Würth Chur: gratis toegankelijke kunstruimte in het kantoorgebouw van Würth International, met wisselende tentoonstellingen uit de bedrijfscollectie (meer dan 18.000 werken) en een buitenbeeldentuin met werk van onder meer Niki de Saint Phalle en Jean Tinguely. Verrassend voor wie het niet kent: een gratis kunstcollectie in een bedrijfsgebouw, tien minuten wandelen van het station.
Freibad Obere Au
Even geen bezienswaardigheid, wel een leuke, zomerse afkoeling. Als je op een warme dag in Chur bent, is het Freibad Obere Au een verrassend fijne uitvalsbasis om even te ontsnappen aan de warmte. Het buitenbad heeft een 50-meterbassin met acht banen, dat sinds 2021 zelfs officieel erkend is als olympisch zwembad. Daarnaast heb je nog een apart bad met glijbanen, een zwembad voor de kleinsten en een uitgestrekte ligweide met bomen en zicht op de bergen.
Voor de koudere dagen is er ook nog een binnenbad en opwarmwaterbad Aquamarin. Voor wie een paar dagen blijft of met kinderen reist, is dit een prettige uitlaatklep die op de meeste lijstjes ontbreekt. Geniet dus zeker eens van dit moment tussen de bergen.
Arosa
Waar de meeste treinen buiten een stad vertrekken, rijdt de Arosa Bahn er middenin. Vanaf het Bahnhofplatz zoeft de trein als een heuse tram door de straten van Chur, rakelings langs de stadsmuur, de Malteserturm en het Obertor, voor hij de stadsgrens bereikt en zich plots in een heuse bergbaan verandert.
Wat volgt is een tocht van ruim een uur door het wilde Schanfiggertal, over indrukwekkende viaducten (met de Langwieser Viaduct als absoluut hoogtepunt) en zo'n 1100 hoogtemeters, tot je uitkomt in het kuuroord Arosa. De lijn dateert al van 1914 en werd pas in 1942 opgenomen in het net van de Rhätische Bahn, wat verklaart waarom ze zo anders aanvoelt dan de rest van het spoorwegnet: smaller, trager, intiemer.
Fontanapark en de Churer fonteinen
Een tegenpool voor wie na een dag stappen even niets wil bezichtigen: het Fontanapark, midden in Chur, aangelegd als een barokke tuin met lage hagen, kleurrijke bloemenperken en kabbelende fonteinen. Klein, maar precies groot genoeg om even te vergeten dat je in een stad zit.
Het park is meteen ook een goeie ingang naar iets dat op de meeste toeristische lijstjes onderbelicht blijft: de historische fonteinen van Chur. Door de hele oude stad verspreid staan er nog een twintigtal, oud en nieuw, groot en klein. Ooit waren ze het sociale hart van de stad, waar mensen water haalden, was deden en gewoon bijpraatten. Dat gebruik is verdwenen sinds de waterleiding er kwam, maar de fonteinen bleven staan, nu vooral als decor. Het drinkwater uit de kranen is trouwens gewoon drinkbaar, dus vul onderweg gerust je fles bij.
Welschdörfli
Welschdörfli, net buiten de oude stad, is waar het Churer nachtleven zich afspeelt. Bars, cafés en cabarets op een boogscheut van elkaar, en 's avonds voelt de sfeer hier wat losser dan in de rest van de stad. Wat cool is: onder die bars ligt letterlijk Romeinse geschiedenis. Op deze plek stond ooit een Romeinse nederzetting met woningen, werkplaatsen en zelfs een thermaal bad, en archeologische opgravingen op de Ackermann-site toonden zelfs sporen uit het neolithicum. Sinds 1986 zijn die Romeinse vondsten beschermd door speciale gebouwen, ontworpen door niemand minder dan Peter Zumthor, de architect die later de Pritzker Prize zou winnen. Die beschermgebouwen zijn gewoon te bezoeken.
Dit is een leuke wijk om 's avonds te beleven. Overdag is het rustig en weinig bijzonder, en moet je niet meteen naartoe. Maar in de avond kan je hier zeker nog iets drinken.
Waar overnachten in Chur?
Chur is compact genoeg, waardoor je écht overal goed zit. Hieronder 3 opties die we checkten op actuele beschikbaarheid via Booking.com, van historisch en budgetvriendelijk tot iets meer comfort
- Hotel Drei Könige is sinds 1793 een vaste waarde in het centrum, en de rustigste van dit lijstje qua ligging ondanks de centrale locatie. Grote, frisse kamers en een stevig ontbijt, meermaals genoemd in reviews. Prima middenmoot-keuze zonder verrassingen, wat op zich ook een compliment is. Meer info en boeken
- ABC Swiss Quality Hotel is 4-sterrenhotel met sauna, stoombad en fitnessruimte, en dat op twee minuten lopen van het station. Ideaal als je vroeg de Bernina Express moet halen. Het prijskaartje ligt merkbaar hoger, dus dit is meer iets voor wie effectief voor comfort wil betalen dan voor budgetreizigers. Meer info en boeken
- HotelChur.ch is al sinds 1981 in handen van dezelfde familie, en in het uitgaanskwartier dat we eerder al aanhaalden. Dat maakt het een logische keuze als je 's avonds wilt uitgaan zonder ver te moeten lopen, maar hou er wel rekening mee dat sommige kamers dus dichter bij het nachtleven liggen dan bij de rustige oude stad. Meer info en boeken
Mis niets tijdens je verblijf in Zwitserland met onze reisgids
Wil je niets missen tijdens je vakantie in Zwitserland? Dan hebben we goed nieuws, want wij deden al het opzoekingswerk voor jou. Koop onze reisgids Zwitserland met een volledig uitgestippelde route langs alle bezienswaardigheden (+ gps-coördinaten). Eerst uitproberen? Download dan je gratis preview reisgids Zwitserland.