Top 9 bezienswaardigheden in Noto: hoofdstad van de Siciliaanse barok
De Siciliaanse stad Noto weet je meteen om te toveren met zijn barokke paleizen die een warme gloed uitstralen, prachtige kerken en charmante pleinen. Het is moeilijk voor te stellen, maar na de verwoestende aardbeving van 1693 werd alles opnieuw opgebouwd, met straten en gebouwen die nog steeds harmonie uitstralen. Benieuwd naar wat je mag verwachten van een bezoek aan Noto? Wij hebben alvast de mooiste bezienswaardigheden in barokstad Noto voor je opgelijst, maar de echte charme ontdek je pas wanneer je er zelf rondwandelt.
Inhoud artikel
Ligging van Noto op de kaart
Noto ligt in het zuidoosten van het Siciliaanse eiland. Eenmaal in de stad, wordt je overrompeld van het ene barokke gebouw na het andere, maar rondom het stadje zie je vooral golvende heuvels, olijfbomen en citrusgaarden. Ook de zee ligt vlakbij. Op ongeveer tien minuten rijden, ligt de Ionische Zee, met lange zandstranden zoals dat van Lido di Noto, en natuurgebieden zoals Vendicari.
De stad is tevens gelegen in de zogenaamde "Val di Noto", ook wel bekend als de vallei met allerlei barokke pareltjes. Noto is naast Ragusa, Modica en Scicli, een van de bekendste baroksteden in deze vallei.
Kaartje met ligging van Noto op Sicilië
Noto, voorbeeldstad van de Siciliaanse barok
Noto is een stad met een rijke geschiedenis. Het gebied waar Noto nu ligt, was al bewoond door oude volkeren nog vóór de Romeinen er kwamen. De eerste echte stad, wat men nu Noto Antica noemt, lag hoger in de heuvels. Zo'n tien kilometer ten noordwesten. Die ligging was namelijk beter om zich te beschermen tegne aanvallen en men had ook een beter zicht over het landschap.
Door de eeuwen heen kwam Sicilië telkens in andere handen en elke beschaving liet wel iets achter. Hetzij in de taal, cultuur of de manier van leven. Noto groeide steeds mee, maar bleef altijd een wat afgelegen, versterkte stad in het zuidoosten van Sicilië.
Een zware aardbeving in 1693
In januari 1693 werd Zuidoost-Sicilië getroffen door een enorme aardbeving, waarbij het toenmalige Noto bijna volledig verwoest werd. In plaats van de stad op dezelfde plek te herbouwen, besloot men het nieuwe Noto lager in het dal te bouwen, op een plek die beter bereikbaar was. De nieuwe stad werd bewust ontworpen: geen wirwar van kronkelende straatjes, maar wel brede lanen omzoomd door gebouwen die mooi op elkaar afgestemd zijn. Bij de bouw koos men voornamelijk voor tufsteen, wat zorgt voor een warme, goude gloed als de zon erop schijnt.
Bij het heropbouwen van de steden in Val di Noto, koos men voor de barokke stijl. Alsook in Noto. Van kathedralen, kerken en palazzi tot rijkversierde balkons met zoveel details dat je niet weet waar eerst kijken. Noto wordt sindsdien hét voorbeeld van de Siciliaanse barok genoemd.
Centro Storico, het historisch centurm van Noto
Toen Noto na de aardbeving opnieuw werd opgebouwd, werd de stad niet zomaar neergezet. De stad werd als het ware verdeeld in drie stukken. Het bovenste deel werd bewoond door de adel en de rijke burgerij van de stad. Dit zie je eigenlijk nog steeds aan de grote palazzi met hun indrukwekkende gevels. Het middelste gedeelte was voorzien voor de geestelijken met helemaal onderaan huisjes voor het gewone volk. Een beetje een weerspiegeling van hoe de samenleving toen in elkaar zat.
Corso Vittorio Emanuele in Centro Storico
Tegenwoordig voelt het centro storico dan ook als een waar openluchtmuseum, waar je gratis doorheen wandelt. Corso Vittorio Emanuele is de hoofdstraat van de stad, met aan weerszijden prachtige gebouwen, barokke palazzi en beelden. Je vindt er naast enkele van de bekendste bezienswaardigheden, ook heel wat restaurants, cafés en ambachtelijke winkeltjes.
WANDELTOUR: Ontdek de barokke hoogtepunten tijdens een begeleide wandeling door Noto.
Porta Reale, de stadspoort
De hoofdstraat, Corso Vittorio Emanuele begint bij de Porta Reale, een 19e-eeuwse stadspoort die in 1836 ontworpen werd. Bovenop de poort zie je een pelikaan afgebeeld staan. De pelikaan staat symbool staat voor zelfopoffering, wat loyaliteit aan de toenmalige koning, Ferdinand II van Bourbon uitstraalt. De koninklijke poort en het plein errond werden gerestaureerd door de gemeenteraad in 2014. Het was één van de vele projecten die uitgevoerd werden om de stad in haar voormalige glorie te herstellen.
Bewonder de Cattedrale di San Nicolò
Misschien wel de trots van Noto: de barokke kathedraal. Het religieuze bouwwerk is een ontwerp van de drie architecten die werden aangesteld om de stad her op te bouwen. De bouw begon in 1693 en werd voltooid in 1703. Eeuwen later, in 1996, stortte de koepel van de kathedraal in en moest de kerk opnieuw gerestaureerd worden. Pas in 2007 kon de kerk haar deuren weer openen.
Aan de voet van de kathedraal ligt een brede monumentale trap die naar de ingang leidt. Hoewel het gebouw langs buitenaf best indrukwekkend oogt, is het binnen vrij somber en eigentijds met hoge gewelven en enkel witte muren. Je ziet er ook de mooie fresco's in de koepel en de zilveren urn van San Corrado, een heilige van de stad Noto.
Nog meer kerken rondom Piazza Duomo
De Sint-Nikolaaskathedraal is niet het enige religieuze pareltje in de stad. Er zijn nog heel wat andere kerken te bezichtigen, en wel in de directe omgeving van de kathedraal. Vele kerken werden gebouwd tijdens de heropbouw van Noto, na de allesvernietigende aardbeving van 1693. Vaak in dezelfde barokstijl die je overal anders in de stad terugvindt, en prachtige interieurs.
- Chiesa di Santa Chiara, waarvan het interieur beschreven wordt als een van de mooiste in Noto. Binnenin vind je mooi stucwerk, een van de mooiste barokke altaren en een dakterras.
- Naast Chiesa Santa Chiara kijk je uit op de Chiesa di San Francesco. Samen met het aangrenzende klooster werd deze kerk gebouwd aan het begin van de 18e eeuw. Al werd de statige, driedelige trap die de ingang domineert pas later toegevoegd. Binnenin vind je eveneens een prachtig barokinterieur met enkele kunstwerken en ingewikkeld marmerwerk.
- Chiesa di San Carlo al Corso heeft niet per se de mooiste gevel in vergelijking met de andere kerken, maar misschien wel het beste uitzicht. Wie wil, kan de klokkentoren beklimmen en vanop het uitkijkplatform over de daken van Noto heen kijken. Best een indrukwekkend zicht, al was het door je even in te beelden hoe het moet geweest zijn om deze prachtige modelstad opnieuw op te bouwen.
- Chiesa di Montevergine, ook wel San Girolamo genoemd, is vooral bekend om zijn concave gevel met bijzonder weinig barokke elementen. Ook de twee klokkentorens vallen op wanneer je door de straten wandelt.
Chiesa di San Domenico
Nog zo'n prachtige kerk: de Chiesa di San Domenico. Deze ligt net iets verder aan de hoofdstraat, vlakbij het theater. Ze werd gebouwd tussen 1703 en 1727 als kloosterkerk voor de Dominicanen, en bestaat uit twee bouwlagen: een Dorische onderbouw en een Ionische bovenbouw. De kerk wordt vooral gekenmerkt door zijn bolle gevel waarin kolommen en nissen elkaar afwisselen.
Het interieur heeft een Grieks kruis als plattegrond met vijf rijk versierde koepels, en bevat waardevolle kunstwerken, waaronder de Madonna van de Rozenkrans en waardevolle schilderijen van Vito D’Anna. Deze kerk wordt gezien als een van de belangrijke meesterwerken van Noto uit de late barokperiode.
Palazzo Nicolaci
De Via Corrado Nicolaci wordt geflankeerd door mooie, barokke paleizen, waaronder het 18e-eeuwse Nicolaci-paleis, ook gekend als Palazzo Nicolaci di Villadorata. Vooral de fijn afgewerkte balkons met decoratieve figuren zoals zeemeerminnen, zullen je opvallen aan het gebouw. Vroeger werd het bewoond door de adellijke familie Nicolaci en telt net geen 100 kamers.
Wie wil, kan een rondleiding volgen door de privévertrekken van het paleis en een kijkje nemen in het aristocratische leven van weleer. Een deel van het paleis herbergt ook de gemeentelijke bibliotheek met een kostbare verzameling oude manuscripten en een galerij van portretten van lokale notabelen. Ook de indrukwekkende monumentale trap, de Piano Nobile die leidt naar de balzaal en theekamer, en de talloze fresco's zijn meer dan bezienswaardig.
Infiorata di Noto, het jaarlijkse bloemenfestival
Het Nicolaci-paleis is ook de plek waar jaarlijks de Infiorata di Noto plaatsvindt. Nog nooit van gehoord? Wel, gedurende dit bloemenfestival in mei wordt de Via Nicolaci (de straat van Palazzo Nicolaci) volledig omgevormd tot een gigantisch bloementapijt. Het bloementapijt wordt gemaakt met verse bloemblaadjes, van de veelkleurige anjers en rozen tot geraniums en margrieten. Zo verandert het bloementapijt in tientallen bloemenschilderijen, wat een zeer mooi contrast vormt met de barokke gebouwen en kerken in de stad. Vooral van bovenaf oogt dat best spectaculair. En wat het nog zo bijzonder maakt, is dat alles met de hand gelegd wordt; er komt geen lijm aan te pas!
Palazzo Ducezio
Tegenover de kathedraal pronkt het Ducezio-paleis. Nog zo'n barok-historisch paleis dat het straatbeeld van Noto vormt. Voor het ontwerp van dit paleis basseerde men zich op de Franse paleizen uit de 17e eeuw. Het paleis was bedoeld voor meerdere openbare en bestuurlijke functies, tegenwoordig doet het dienst als gemeentehuis van de stad. Je kan wel een kijkje nemen in de versierde ruimtes, waaronder de indrukwekkende, ovaalvormige spiegelzaal met prachtig stucwerk, goud en weelderige spiegels.
Teatro Comunale Tina di Lorenzo
Tijdens de meest prestigieuze periode van de stad verlangden de inwoners naar een eigen theater. Een plek waar men kon samenkomen voor gezellige omstandigheden zoals een optreden, opera, balletvoorstellingen of een concert. Op die vraag werd rond 1851 het gemeentelijk theater van Noto gebouwd aan Piazza XVI Maggio. Het theater heeft een neoklassieke gevel, een elegant interieur versierd met fresco's en stucwerk, en biedt plaats aan zo'n 300-tal mensen.
Het theater heette oorspronkelijk Teatro Comunale di Noto, maar werd in 2012 vernoemd naar Tina Di Lorenzo, een beroemde Siciliaanse actrice die er meerdere keren optrad.
Lido di Noto
Je zou het haast niet denken wanneer je langs de vele barokke gebouwen loopt, maar vlakbij Noto heb je ook een strandje. Ideaal om even te zonnebaden en wat anders te doen dan bezichtigen. Lido di Noto ligt op een kwartiertje rijden van de barokstad, aan de Ionische kust van Sicilië. Hier vind je een lang, zacht zandstrand met helder en ondiep water. Plof neer in het strand, geniet van het zonnetje en neem een frisse duik in het water. Nadien kan je nog even nagenieten in een van de strandbars of restaurantjes aan zee.
Een paar kilometer verderop ligt het beschermd natuurgebied Riserva Naturale Orientata Oasi Faunistica di Vendicari, bekend om flamingo’s, zeeschildpadden en duinlandschappen. Je kan een bezoekje aan Lido di Noto misschien combineren met een wandeling door het natuurgebied.
Ontdek nog meer van Val di Noto
Je kon het eerder al lezen: Noto is een van dé belangrijkste steden in Val di Noto. Niet voor niets werd de vallei naar deze stad vernoemd. Val di Noto is eigenlijk een regio in het zuidoosten van Sicilië die bekendstaat om zijn barokke steden. UNESCO heeft dit gebied in 2002 ook tot werelderfgoed verklaard als "Late Baroque Towns of the Val di Noto", vanwege de bijzondere samenhang van steden en architectuur. Heb je tijd en zin om nog meer van deze baroksteden te bezoeken?
- Ragusa, een prachtige stad verdeeld in het moderne Ragusa Superiore en het historische Ragusa Ibla, vol barok, kloosters en weelderige tuinen.
- Modica, beroemd om zijn barokke kerken en de heerlijke, traditionele chocolade die hier nog volgens eeuwenoude recepten gemaakt wordt.
- Scicli met haar schilderachtige barokke straatjes en pleinen, minder toeristisch dan andere, maar zeer charmant.
- Palazzolo Acreide, een historische stad met Grieks-Romeinse overblijfselen en barokke gebouwen. Ook minder bekend bij de grote massa toeristen.
- Caltagirone niet alleen bekend om de barokke gebouwen, maar ook om de keramiek en kleurrijke trappen. Men noemt het ook wel het meest artistieke plekje van de Val di Noto.
LEESTIP: Ontdek nog meer UNESCO-sites op Sicilië.
Overnachten in Noto
In Noto heb je meer dan keuze genoeg: een overnachting in een eeuwenoud paleis, een charmant boetiekhotel of een knusse B&B', alles is mogelijk. Verblijf je net iets langer, dan is een appartement misschien eerder iets voor jou. Over het algemeen raden we een verblijf in het historische centrum aan, tussen de barokke pracht, maar ook net daarbuiten zijn meer dan opties genoeg. Wil je graag overnachten in Noto? Hieronder alvast een paar verblijftips.
- Q92 Noto is een boetiekhotel met een ideale ligging aan de Corso Vittorio Emanuele. Dit intiem en sfeervol verblijf is gevestigd in een gerestaureerd palazzo uit de 17e eeuw en combineert historische charme met moderne luxe. Sommige kamers hebben zicht op de kathedraal, anderen beschikken dan weer over een eigen balkon. Verder biedt het hotel ook een vers Siciliaans ontbijtbuffet, een gezellige lounge en een secret garden. Meer info en boeken.
- Liever een knusse bed and breakfast? Filinona B&B ligt in het centrum van de stad, biedt charmante, modern ingerichte kamers voorzien van airco en wifi, en geniet je iedere ochtend van een lekker Siciliaans ontbijt. Gasten zijn zeer lovend over deze B&B in Noto. Meer info en boeken.
- Of kies voor een verblijf net buiten de stad en overnacht bij Baglio Genovesi. Gelegen op de hellingen van de Iblei-heuvels biedt deze B&B een schitterend uitzicht over Noto en omgeving. Het is een kleinschalig hotel met smaakvol ingerichte kamers en appartementen, een gevarieerd ontbijt en een buitenzwembad. Meer info en boeken.
Download je gratis reisgids Sicilië en mis niets!
Herkenbaar: Je wil er zeker van zijn dat je niets mist tijdens je vakantie in Sicilië? Dan is er goed nieuws, want wij deden alvast al het opzoekingswerk voor jou. Koop onze reisgids Sicilië met een kant-en-klare rondreis langs 93 beschreven bezienswaardigheden (+ GPS coördinaten). Eerst uitproberen? Download je preview reisgids Sicilië met een gratis stadswandeling Palermo.