Overijssel ontdekken: 15x mooiste bezienswaardigheden van deze Nederlandse provincie
Tussen glooiende heuvels, kronkelende rivieren en middeleeuwse Hanzesteden ligt Overijssel, een provincie in het oosten van Nederland die verrassend veel weet te combineren.
Bekende steden als Zwolle, Deventer, Almelo en Hengelo brengen een interessante geschiedenis met goed bewaarde historische centra vol pakhuizen, kerktorens en grachtenpanden. Maar Overijssel is minstens zo bekend om zijn natuur. Van het waterrijke Giethoorn tot de glooiende heide van het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug. Wij zochten de mooiste plekken van Overijssel voor je uit en eindigen nog met een paar handige verblijftips.
Inhoud artikel
Overijssel: geschiedenis, natuur en water in het oosten
In Overijssel vind je uiteenlopende landschappen en tijdperken die naast elkaar bestaan, en vaak op nog geen halfuur rijden van elkaar. De provincie wordt doorsneden door de IJssel, die in het zuidwesten de natuurlijke grens vormt met Gelderland, en door de Vecht en de Regge, twee rivieren die meanderend door weilanden en beekdalen stromen en het landschap hun typisch vorm geven.
De geschiedenis is hier nooit ver weg. In de middeleeuwen behoorden Zwolle, Kampen en Deventer tot de machtigste Hanzesteden van Nederland, verbonden via handel over water met steden tot in de Baltische regio. Vandaag loop je door hun historische centra en tussen eeuwenoude pakhuizen, kerktorens en statige koopmanshuizen. Wie liever de natuur in trekt, heeft in Overijssel weinig te klagen. De provincie kent verschillende landschapstypes: het drassige Vechtdal en de vennen rond Giethoorn, de uitgestrekte heidevelden van het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug, en het bosrijke, heuvelachtige Twente tegen de Duitse grens aan. Niet toevallig ligt hier ook het Wierdense Veld, een van de best bewaarde hoogveengebieden van Nederland.
Bezienswaardigheden in Overijssel
De provincie Overijssel heeft heel wat te bieden. Van de waterrijke Weerribben-Wieden en het Vechtdal in het noorden, via de Hanzesteden, tot de glooiende heide van de Sallandse Heuvelrug en de kastelen en kunststadjes. Op de kaart zie je alle bezienswaardigheden in één oogopslag. Zo zie je meteen welke plekken dicht bij elkaar liggen en kun je ze makkelijk combineren tot een dagje of een langer weekend Overijssel.
Giethoorn
Iets wat bijna iedereen kent in de provincie Overijssel, moet wel het plaatsje Giethoorn zijn. Geen enkel lijstje van Overijssel is compleet zonder dit bijzondere waterdorpje van Nederland. Het dorp heeft geen straten door het centrum: bewoners verplaatsen zich per boot of over smalle bruggetjes, langs rietgedekte boerderijen en kabbelende grachten. De langste gracht is maar liefst 9 kilometer lang.
De beste manier om Giethoorn te ontdekken is natuurlijk vanaf het water. Huur een elektrisch fluisterbootje of een sloep en vaar zelf door de grachten, of stap aan boord bij een schipper voor een rondvaart. Wie liever te voet gaat, wandelt langs het Binnenpad, waar musea als 't Olde Maat Uus (de dorpsgeschiedenis) en De Oude Aarde (mineralen en fossielen) een kijkje geven achter de rieten daken. Giethoorn kan in het hoogseizoen erg druk zijn. Kom vroeg in de ochtend of laat in de namiddag voor een veel rustiger bezoek of bezoek het dorp eens in april of oktober.
Nationaal Park Weerribben-Wieden
Giethoorn hoor je vaak in een adem met Nationaal Park Weerribben-Wieden. Daar in de buurt ligt namelijk het grootste aaneengesloten laagveenmoeras van Noordwest-Europa. Een labyrint van meren, rietlanden, trilvenen en moerasbossen, ontstaan door eeuwenlange turfwinning: de grote "putten" (weren) en lange stroken droogland (ribben) die de turf droogden, gaven het gebied zijn naam en zijn kenmerkende structuur.
Ook hier is varen de leukste manier om het gebied te verkennen. Vaar tussen de rietkragen door, geniet van de rust op het water en ga op zoek naar de schuwe otter. Vanaf het Bezoekerscentrum De Wieden in Sint Jansklooster vertrekken vaarexcursies met een boswachter, en beklim je de watertoren van het dorp voor een weids uitzicht over het moeras. Voor kinderen is er ook heel wat leuks, zoals een blotevoetenpad en huttenbouwplekken.
Zwolle
De hoofdstad van Overijssel is meer dan een bestuurscentrum: Zwolle is een van de best bewaarde Hanzesteden van Nederland, met een geschiedenis van meer dan 1.300 jaar. Het onbetwiste hoogtepunt is de Sassenpoort, een middeleeuwse stadspoort uit 1409 en de enige overgebleven poort van de acht die de stad ooit omringden, compleet met kantelen, torenspitsen en de originele gaten waarlangs kokende olie op vijanden werd gegoten.
Wandel vanaf de Sassenpoort verder het centrum in en je komt vanzelf langs de Grote Kerk met zijn gotische glas-in-loodramen, de Peperbus (de kerktoren die het silhouet van de stad bepaalt) en de Zwolse kozijnen, unieke gevelramen die je nergens anders in Nederland vindt. Cultuurliefhebbers combineren dit met een bezoek aan Museum de Fundatie, bekend om zijn opvallende ei-vormige uitbouw op het dak. Kortom, heel wat te bezoeken dus!
WANDELTIP: Stap door het middeleeuwse centrum van Zwolle met een gecertificeerde Hanze-expert, ontdek belangrijke bezienswaardigheden en verborgen binnenplaatsen en geniet van koffie in de Broerenkerk. Meer info en tickets
Nationaal Park Sallandse Heuvelrug
Tussen Nijverdal, Holten en Hellendoorn ligt het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug, het grootste aaneengesloten droge heidegebied van Nederland en een van de grootste van Europa. Deze glooiende stuwwal, gevormd tijdens de voorlaatste ijstijd, is een compleet dagje uit op zich: van een sterrenwacht met planetarium tot een aangrijpende Canadese oorlogsbegraafplaats, en van een schaapskooi met honderden Drentse heideschapen tot kilometers wandel- en fietsroutes over de heide. Trek je beste wandelschoenen al maar aan!
Deventer
Waar Zwolle de bestuurlijke hoofdstad van Overijssel is, geldt Deventer als de meest sfeervolle Hanzestad van de provincie. En dat voel je! Het middeleeuwse Bergkwartier, ontstaan op een rivierduin in de 12e eeuw, is één groot openluchtmuseum vol smalle straatjes en monumentale gevels. Dit is ook het decor van het jaarlijkse Dickens Festijn, waarbij in december zo'n 950 personages uit de boeken van Charles Dickens door de wijk paraderen.
Op het centrale plein van Deventer, de Brink, staat de laatgotische Waag uit 1528, een van de oudste gebouwen van Nederland dat speciaal voor dit doel werd gebouwd. Deventer is bovendien de boekenstad van Nederland: elke eerste zondag van augustus strijkt hier de Deventer Boekenmarkt neer, met meer dan 850 kramen langs de Brink en de IJsselkade. Combineer je bezoek met een terrasje aan de IJssel, of steek met het voetveer over naar de overkant voor een korte wandeling middenin de natuur.
OVERNACHTEN: Zoek je graag een hotel of B&B in Deventer? Dat kan zeker! Hier vind je een mooi aanbod in en rond het centrum van de Hanzestad. Meer info en boeken
Landgoed en Kasteel Twickel (Delden)
Bij het Twentse stadje Delden ligt Landgoed Twickel, met bijna 4.500 hectare het grootste particuliere landgoed van Nederland en al bijna zeven eeuwen in het bezit van dezelfde familie. Het kasteel zelf is dus nog altijd een echt woonhuis uit 1347, en is dan ook slechts een aantal dagen op het jaar te bezichtigen via een rondleiding. De kasteeltuinen kan je wel het hele seizoen bezoeken. Het is een formele tuin met strak gesnoeide buxus en taxus, een Victoriaanse rotstuin en een 18e-eeuws park met spiegelvijvers.
Rondom het kasteel strekt zich een afwisselend coulisselandschap uit van bossen, heidevelden, vennen en 148 karakteristieke boerderijen met hun herkenbare zwart-witte luiken. De Umfassungsweg, een gemarkeerde wandelroute van zo'n 11 kilometer, brengt je langs het hart van het landgoed, inclusief de historische watermolens en de houtzagerij.
Ootmarsum
Helemaal aan de Duitse grens ligt Ootmarsum, een van de oudste stadjes van Twente en misschien wel het meest bijzondere vestingstadje van Overijssel. Rond het jaar 1300 kreeg deze plek stadsrechten, en omdat de latere industrialisering van Twente er grotendeels aan voorbijging, bleef het middeleeuwse stratenplan vrijwel ongewijzigd. Hier zie je nog tientallen vakwerkhuizen en de contouren van de oude wallen en grachten.
Tegenwoordig staat Ootmarsum vooral bekend als kunststadje: het centrum telt tientallen galerieën en ateliers, van glaskunst tot beeldhouwwerk. Begin je wandeling op de Markt bij het 18e-eeuwse oude stadhuis, en sluit af op een terras met een lokaal Othmar-biertje, gebrouwen middenin het stadje zelf. Nu je hier toch bent, moet je ook eens naar het omliggende coulisselandschap van Dinkelland, een wandeling of fietstocht door het glooiende landschap is een aanrader.
Diepenheim
Diepenheim is een plaats die wellicht zelfs niet elke Nederlander kent, en dat is precies wat dit piepkleine stedeke tussen Twente en de Achterhoek zo bijzonder maakt. Met nog geen 2.700 inwoners was Diepenheim ooit de kleinste gemeente van Overijssel, maar het herbergt verrassend veel galerieën, ateliers en het gerenommeerde Drawing Centre Diepenheim. Vooral kunst in de openbare ruimte is hier goed vertegenwoordigd: in het project "Non Urban Garden" ontwierpen kunstenaars acht bijzondere kunsttuinen door het dorp, waaronder een boomtuin met een bank die je via een wenteltrap in de kruin van een eik bereikt.
Kampen
Aan de monding van de IJssel ligt Kampen, een van de rijkste Hanzesteden van Nederland tussen de 13e en 16e eeuw. Het is een van de weinige steden die nog drie originele stadspoorten heeft: de Broederpoort, de Cellebroederspoort en de 14e-eeuwse Koornmarktspoort, die je zelfs kunt beklimmen voor een mooi uitzicht over de stad.
Het middeleeuwse stratenpatroon is nog vrijwel intact, met hoogtepunten als de gotische Bovenkerk, het 14e-eeuwse Oude Raadhuis met zijn karakteristieke uivormige torentje, en de Nieuwe Toren uit 1649, waar je via 163 treden naar boven klimt langs een carillon van 48 klokken. Bij de Kamper Koggewerf ligt bovendien een werkende replica van een kogge, het platbodemschip waarmee Hanzekooplieden ooit over de Zuiderzee voeren.
Het is ook de stad van waaruit je zo de moderne waterbouwgeschiedenis van Overijssel induikt. Ten zuidwesten van het historische centrum, voorbij de N50 en het Kampereiland, verandert het landschap compleet: hier ligt het Reevediep, een in 2019 gegraven hoogwatergeul die de IJssel verbindt met het Drontermeer, het randmeer dat de natuurlijke grens tussen Overijssel en Flevoland vormt.
Wierden & Almelo
Ten noorden van Rijssen liggen twee steden die zelden op een toeristisch bucketlijstje staan, maar die de moeite van een tussenstop meer dan waard zijn. Zeker als je houdt van water, groen en een vleugje geschiedenis.
Wierden
Het stadje Wierden is vooral bekend om de natuur errond. Bij Recreatieplas Het Lageveld, net buiten het dorp, kun je zwemmen, suppen, kanoën en zelfs flyboarden, en fiets je over een mountainbike-singletrack van bijna 5 kilometer door de bossen rond de plas. Wandelaars en fietsers volgen vanaf hier de kronkelende Regge verder het Twentse landschap in, langs pittoreske dorpjes en terrasjes. Vlakbij ligt bovendien het Wierdense Veld, een van de best bewaarde hoogveengebieden van Nederland
Almelo
Iets zuidelijker ligt Almelo, de waterstad van Twente: de havenkom van de Almelose Aa reikt letterlijk tot aan de Markt in het centrum. De stad geldt bovendien als de groenste van heel Overijssel. Midden in de bebouwde kom staat het middeleeuwse Huize Almelo, nog altijd bewoond door de gravelijke familie Van Rechteren Limpurg. Minstens zo bepalend voor de stad is het textielverleden: in de 19e en vroege 20e eeuw was Almelo een van de grote centra van de Twentse textielindustrie, een geschiedenis die je herbeleeft in Het Huis van Katoen en Nu, tussen weefgetouwen en fabrieksverhalen.
Enschede
Als grootste stad van Overijssel en hart van de streek Twente heeft Enschede een heel andere sfeer dan de Hanzesteden aan de IJssel: hier lopen oud en nieuw voortdurend door elkaar, een erfenis van de verwoestende vuurwerkramp van 2000, waarna hele wijken opnieuw werden opgebouwd. Het bekendste resultaat is Roombeek, een wijk waar architectuur, kunst en herdenking samenkomen.
In diezelfde wijk vind je nog het Rijksmuseum Twenthe, met zijn 36 zalen het grootste kunstmuseum in deze regio. et museum werd in 1927 opgericht door textielbaron Jan Bernard van Heek, die zijn privécollectie schonk aan de staat — met werk van onder meer Bruegel, Ruisdael en Monet. Wandel na je museumbezoek nog even door naar het groene Van Heekpark, of duik het historische centrum in rond de gezellige Oude Markt.
Staphorst
Tussen Zwolle en Meppel ligt een dorpje genaamd Staphorst, en is een van de meest traditionele plekken van Nederland. Langs de karakteristieke lintbebouwing van Staphorst en het naburige Rouveen staan historische boerderijen met opvallend felgroene luiken en blauwe raamdorpels. Die kleuren zouden volgens de overlevering onheil weren en nieuw leven symboliseren. Nog altijd dragen ruim 400 vrouwen dagelijks de traditionele klederdracht, iets wat je nergens anders in Nederland op deze schaal ziet.
In Museum Staphorst, gevestigd in een authentieke langhuisboerderij, leer je alles over die tradities, van klederdracht tot oude ambachten. Combineer je bezoek met een fietstocht door het aangrenzende Reestdal of de Olde Maten, een uniek slagenlandschap van smalle, kilometerslange weitjes waar veel weide- en watervogels broeden.
Attractiepark Slagharen
Voor een (halve) dag pure pretparkpret in Overijssel moet je bij Attractiepark Slagharen zijn. Sinds 1963 draait dit Wild West-themapark om cowboys, goudkoorts en avontuur, met meer dan 30 attracties verdeeld over zes themagebieden. De onbetwiste topper is Gold Rush, een lanceerachtbaan die je in drie starts van 0 naar 95 km/u schiet, twee keer vooruit, één keer achteruit.
Het park blijft vernieuwen. Zo opent in 2026 de Sky Sifter, een unieke schommelconstructie waarbij je zelf kiest tussen een intense "gouden" of een familievriendelijke "zilveren" beleving. Voor wie nog wat rustiger aan wil doen, is er een boottocht door het Wilde Westen, compleet met spannende scènes en waterpartijen. Doorheen het jaar zijn er thematische evenementen, zoals het Wild West Summer Festival tot een sfeervol Winter Slagharen rond de kersperiode.
TICKETS: Koop online je kaartjes voor Themapark Slagharen. Meer info en bestellen
De Sahara van Ommen
Vlak bij Ommen, tussen de buurtschappen Zeesse en Junne, ligt De Sahara: een 20 hectare grote zandverstuiving die doet denken aan een kleine woestijn, compleet met kale zandvlaktes en duinen. Het gebied ontstond nadat schapenbegrazing en heideplaggen de bodem kaal maakten, waarna de wind er in de eeuwen erna grote stuifzanden van maakte, en een bedreiging is voor de omliggende buurtschappen. Rond 1840 liet baron Van Pallandt van het naburige Landgoed Eerde er dennenbos aanplanten om de verstuiving te beteugelen, en zo ontstond onbedoeld het bijzondere landschap van zand, bos en heide met jeneverbes dat je vandaag nog ziet.
Tip: de Sahara ligt wat verscholen aan de Eerderveldweg. Volg de Beerzerweg vanuit Ommen en houd de bewegwijzering goed in de gaten, anders rijd je er zo voorbij. Het is een leuke stop om met de fiets te doen!
Haaksbergen
Tussen Enschede en de Duitse grens ligt Haaksbergen een dorp dat vaak over het hoofd wordt gezien, maar dat een verrassend rijk aanbod aan natuur en geschiedenis herbergt. In het centrum vind je de eeuwenoude Sint Pancratiuskerk en het karakteristieke Raadhuis, en wie van stoom en nostalgie houdt, stapt in de zomer aan boord van de historische stoomtrein van Museum Buurtspoorweg, die tussen Haaksbergen en Boekelo rijdt.
Maar het echte pareltje ligt net ten zuiden van het dorp: landgoed Het Lankheet, een 600 hectare groot middeleeuws landgoed op de grens van Overijssel en Gelderland, met bossen, heidevelden, vennen en eeuwenoude boerenerven. Hier loop je het Vloeiweidenpad, een lusvormige wandelroute van ruim 6 kilometer die je langs de beroemde vloeiweiden voert.
De hooilanden worden al sinds de 14e eeuw op een ingenieuze, natuurlijke manier bevloeid en bemest, een techniek die zelfs sinds 2023 als UNESCO immaterieel erfgoed erkend is. Onderweg passeer je het waterpark, waar rietfilters het water van de Buurserbeek zuiveren, het historische Balkengat waar hout traditioneel werd gewaterd, en de sfeervolle Watermolen met Theeschenkerij Jordaan.
Waar overnachten in Overijssel?
Een weekendje weg in Overijssel is perfect om heel wat leuke plekjes te bezoeken. En daar hoort natuurlijk een tof adresje bij. We hebben alvast 3 hotels voor je uitgezocht, verspreid over de hele provincie:
- Bilderberg Grand Hotel Wientjes (Zwolle): wil je de Hanzestad Zwolle als uitvalsbasis, dan is dit sfeervolle 4-sterrenhotel de perfecte keuze: gevestigd in het voormalige ambtswoning van de burgemeesters van Zwolle, op amper 150 meter van het station en vier minuten wandelen van de historische binnenstad. Denk aan een sfeervol Grand Café, restaurant W voor culinaire hoogstandjes, en 57 comfortabele kamers. Meer info en boeken
- Hotel de Harmonie (Giethoorn): dit romantische hotel ligt midden in het waterrijke Giethoorn, aan de rand van Nationaal Park Weerribben-Wieden, direct aan een gracht. Alle kamers kijken uit op het water of op het natuurgebied, en het hotel verhuurt zelf boten en fietsen om de omgeving te verkennen. Ideaal om zelf de grachten van Giethoorn op te varen zonder ver te hoeven zoeken naar een verhuurpunt. Meer info en boeken
- Het Wapen van Delden (Delden): voor wie de Twentse kastelenroute wil combineren met een overnachting, is dit 3-sterren familiehotel de beste keuze. Gelegen op de rand van het historische centrum van Delden, op wandelafstand van Kasteel Twickel. Het hotel heeft een gezellig café-restaurant met open haard, een overdekt zwembad en een sauna. Een prima uitvalsbasis voor een verkenning van Twente. Meer info en boeken