8x bezienswaardigheden in Cottbus: alle tips voor de kreisfreie stad in het Duitse Brandenburg
De meeste mensen kennen Cottbus enkel als korte tussenstop richting Spreewald of als kolenstad uit de DDR-tijd. Maar met piramides in het park, een excentrieke vorst en een Jugendstiltheater uit 1908, is Cottbus een interessante plek in Duitsland.
Met zo'n 100.000 inwoners is Cottbus de tweede grootste stad van Brandenburg, en de stad verandert snel. Hier lees je wat je zeker niet mag missen en krijg je nog enkele verblijftips.
Inhoud artikel
Cottbus: kleine universiteitstad in Brandenburg
Cottbus ligt aan de Spree, in de Niederlausitz, niet ver van de Poolse grens. De laatste jaren staat de teller net op 100.000 inwoners en is ze dus officieus een Großstadt. In de achtste eeuw bouwden de Slavische Lusitzi hier een burcht op een zandeiland in de Spree en in 1156 duikt Chotibus voor het eerst op in een oorkonde. Vanaf 1445 viel de stad onder Brandenburg en later onder Pruisen, en begin 18de eeuw zorgden Franse hugenoten voor economische bloei. De Sorbische wortels zijn nooit verdwenen: straatnaambordjes staan er in het Duits én het Nedersorbisch, en de stad noemt zich officieel ook Chóśebuz.
Na de Amerikaanse bombardementen op 15 februari 1945 maakte de DDR een paar jaar later van een verwoeste stad de hoofdstad van een district dat het kolen- en energiebekken zou moeten worden. Dat lukte: in 1989 telde de stad 128.943 inwoners, meer dan ooit. Daarna kwam de klap. Door werkloosheid en een dalend geboortecijfer verloor Cottbus tussen 1990 en 2007 zo'n 46.000 inwoners. Vandaag moet de stad zichzelf weer vinden, en dat doen ze goed. Sinds de jaren '90 is er een technische universiteit en er komt een tweede bij in 2026: de Medizinische Universität Lausitz. Cottbus is een stad die volop verbouwt. Dus je bent voor nu nog even de drukte voor.
Cottbus op de kaart
De stad Cottbus ligt in het zuidoosten van Brandenburg, zo'n 105 kilometer in vogelvlucht van Berlijn. Het Spreewalddorp Burg ligt amper vijftien kilometer van Cottbus, en Forst aan de Poolse grens nog geen twintig. Op de onderstaande kaart zie je alle belangrijke bezienswaardigheden in en rond Cottbus:
Altstadt van Cottbus
Begin meteen met een uitzicht over de stad. De Spremberger Turm is een stadspoort uit de 13de eeuw en een van de weinige overblijfselen van de middeleeuwse vestingwerken. De barokke spits kwam er pas in 1773. Na 131 treden sta je op zo'n 28 meter hoogte, met uitzicht over de daken tot aan de schoorstenen en het vlakke land van de Lausitz. Het is meteen een leuke binnenkomer en je kunt meteen aanwijzen waar je na de klim naartoe wil.
Als we nog een vervolg mogen voorstellen, dan wandel je over de Sprem, zoals ze hier de Spremberger traße noemen. Deze straat loopt naar de Altmarkt van Cottbus. Daar staat de Löwen-Apotheke. Er was al een apotheek vanaf 1573, en tot 1984 werden er medicijnen verkocht. Toen in 1671 de stad in brand stond, bleven de gewelfde kelders en het labo overeind. Vandaag is het het Brandenburgisches Apothekenmuseum: een apotheek zoals ze eruitzag rond 1850, met een kruiden- en gifkamer en een kelder vol potten en flessen.
Staatstheater Cottbus
Obelisken, leeuwen en een sterrenhemel van lampen, dan gaat het natuurlijk over het Staatstheater aan de Schillerplatz. Het gebouw werd in 1908 ingehuldigd en is ontworpen door de Berlijnse architect Bernhard Sehring. De grote lijnen zijn Jugendstil, maar Sehring deed er vrolijk nog wat bij: Egyptisch aandoende obelisken, ramskoppen, panters en maskers van tragedie en komedie. Binnen liet hij de zaal verlichten met ontelbare lampjes, die samen een sterrenhemel lijken te vormen. Het is een indrukwekkend gebouw
Branitzer Park & Seepyramide
Het is een bijzonder verhaal: een Duitse vorst die zich laat begraven in een piramide, op een meer. Aan de zuidoostrand van Cottbus ligt het meesterwerk van Hermann von Pückler-Muskau. In 1845 moest hij zijn landgoed in Muskau verkopen, vooral door de schulden die hij daar voor zijn park maakte. Een jaar later begon hij, zestig jaar oud, gewoon opnieuw in Branitz. Op kale zandgrond legde hij een landschapspark aan dat vandaag meer dan 620 hectare beslaat: vijvers, heuvels, bomengroepen en zichtlijnen waar geen enkele boom toevallig staat.
Pückler had Egypte en Soedan bereisd, en dat zie je. De Seepyramide uit 1856 is zo'n 13 meter hoog en ligt in een eigen meer. Sinds 1871 ligt Pückler er begraven, zijn vrouw Lucie sinds 1884. Binnen kun je niet, je bekijkt de piramide vanaf de oever. Een paar honderd meter verder staat de Landpyramide, een trappiramide naar het voorbeeld van Meroë in Soedan. In 2021 kreeg ze haar oorspronkelijke vorm terug. Zijn naam leeft trouwens ook voort in de diepvries: het driekleurige Fürst-Pückler-ijs is naar hem genoemd.
Biosphärenreservat Spreewald
Sinds 1991 is de Spreewald een UNESCO-biosfeerreservaat, met meer dan 1.500 kilometer kanaaltjes en beken tussen weiden en elzenbossen. Jaarlijks komen er zo'n drie miljoen bezoekers. Een groot deel daarvan komt via Berlijn en Lübbenau binnen. Vanuit Cottbus rijd je in een kwartier naar Burg, zo'n vijftien kilometer verderop. Daar staan de boerderijen verspreid over het land in plaats van dicht bij elkaar in een dorpskern, en het tempo ligt er een stuk lager.
Je verkent de Spreewald zoals de mensen hier dat altijd deden: in een platte Kahn, geduwd met een lange stok. Onderweg zie je waarom de streek ook in de supermarkt bekend is. De Spreewälder augurken en mierikswortel hebben een beschermde Europese herkomstbenaming, en zo'n 70 procent van de landbouw in het reservaat is biologisch. Een kajak huren kan natuurlijk ook.
Brandenburgisches Landesmuseum für moderne Kunst
Cottbus heeft een bijzonder centrale uit 1928, waar je vandaag zeker eens naartoe moet. Architect Werner Issel ontwierp het Dieselkraftwerk aan de Amtsteich: rode baksteen, hoge ramen en een strakke maar bijzondere gevel. Binnen stond een dieselgenerator van AEG die alleen aansloeg als het stroomnet het zwaar kreeg. In 1959 viel alles stil, en sinds 2008 hangt er kunst. Vandaag is het een van de twee locaties van het Brandenburgisches Landesmuseum für moderne Kunst (BLMK).
In het museum bewonder je de grootste museumcollectie van kunst uit de DDR en Oost-Duitsland. Dat maakt het zeer interessant. Je krijgt een inkijk in wat de kunstenaars toen maakten als de staat meekeek, en wat ze vandaag in alle vrijheid bedenken en realiseren. Het museum zelf is niet alleen spectaculair, maar een wandeling rond het gebouw ook. Zo zag Cottbus er wellicht een eeuw geleden uit.
Cottbuser Ostsee
Een meer dat een aantal jaar geleden nog niet bestond en een kolencentrale die soms nog rookt. De Cottbuser Ostsee is een oude bruinkoolgroeve die sinds 2019 volloopt met water uit de Spree. Je beleeft hem het best vanaf de uitkijktoren bij Merzdorf. Na 173 treden sta je op zo'n 30 meter hoogte. In 2024 gaf kunstenaar Marcus Preuß de toren een nieuw uiterlijk. Aan de ene kant zie je 1.900 hectare water, aan de andere kant de koeltorens van de centrale van Jänschwalde. Die draait nog tot eind 2028. Oud en nieuw in één blik: dat maakt de klim de moeite waard.
Een badplaats is het voorlopig niet. De haven, de promenade en de wandel- en fietsroute rond het meer liggen nog grotendeels op de tekentafel of in de werf. Sinds oktober 2025 wordt er gebouwd aan de Seeachse, een fiets- en wandelpad dat de binnenstad met het meer moet verbinden. Je komt hier dus niet voor strandstoelen. Je komt voor een landschap dat letterlijk nog aan het ontstaan is.
Wendisches Museum (Serbski muzej)
De straatnaambordjes zijn tweetalig, maar wie zijn die Wenden eigenlijk? Lang voor er van Duitsland sprake was, woonden er Slavische volkeren in een gebied dat liep van Sleeswijk-Holstein tot in Opper-Franken. In Niederlausitz bleven enkele nakomelingen, de Sorben en Wenden, met hun eigen taal, klederdracht en gewoontes.
Sinds 1994 vertelt het Wendisches Museum hun verhaal. Het zit in een classicistisch pand vlak bij de Altmarkt, en alles staat er in het Duits én het Nedersorbisch. Je ziet er klederdrachten, fijn beschilderde paaseieren, muziek en literatuur. Het museum gaat ook in op wat de bruinkool met de Sorbische gemeenschap deed. Tot februari 2027 loopt er een tentoonstelling met zo'n 200 oude glasnegatieven van Denis Galloway: portretten van Sorben uit de Spreewald.
Horno, of Rogow in het Sorbisch, was een van de dorpen die door de bruinkool verdween. In 2004 moest het dorp wijken voor de mijn van Jänschwalde, en 320 inwoners werden verhuisd, de meesten naar een nieuwe wijk in Forst. Het is dezelfde centrale die je vanaf de uitkijktoren aan de Ostsee ziet roken.
Parkeisenbahn Cottbus
Op 1 juni 1954, niet toevallig de Internationale Kinderdag in het voormalige DDR, reed hier de eerste Pioniereisenbahn. Deze DDR-spoorlijn moest jongeren opleiden in dienst van de staat. De ideologie is dan wel verdwenen, maar kinderen kunnen hier nog steeds terecht voor een bijzondere tijd. Zo'n dertig kinderen en jongeren uit de streek doen er vandaag als vrijwilliger alles wat een echte spoorlijn nodig heeft. Ze regelen het verkeer, zijn conducteur, bedienen de wissels in het seinhuis en houden toezicht op de perrons.
Ga zeker even mee! Het smalspoortje (600 millimeter) rijdt met een stoom- of diesellocomotief 3,2 kilometer door het groen, aan een rustige 20 kilometer per uur. Onderweg passeer je het Spreeauenpark, de Tierpark en het Branitzer Park. Het is een leuk alternatief voor de bus als je naar Pückler wilt. En eerlijk: ook zonder kinderen is het moeilijk om niet te glimlachen als een tiener met pet het vertreksein geeft.
Waar overnachten in Cottbus?
Cottbus is geen stad van boetiekhotels of trendy adressen, en dat hoeft ook niet. De keuze is overzichtelijk en de prijzen liggen meestal lager dan in Berlijn of Dresden. Kies je hotel vooral op basis van wat je wilt doen. Kom je met de trein en wil je alles te voet doen, slaap dan bij het station. Wil je wakker worden tussen Pücklers bomen, dan zit je beter in Branitz. Hier zijn twee van onze favorieten:
- Holiday Inn Cottbus by IHG ging in 2026 na een volledige renovatie opnieuw open, weer als Holiday Inn. Alle kamers zijn vernieuwd, lichter en moderner. De ligging aan de Berliner Platz, naast de Stadthalle, is ideaal: de Altstadt, de Sprem en het Staatstheater liggen op wandelafstand. Het restaurant heet BeeStüberl en kookt Duits met een Beierse toets. Meer info en boeken
- Cavalierhaus Branitz staat naast Schloss Branitz en werd in 2019 volledig vernieuwd met drie gastenkamers. Elke kamer verwijst naar een deel van Pücklers leven. Ze hebben handgemaakte meubels en je kijkt uit op het kasteel of het park. Zodra de dagjesmensen vertrokken zijn, heb je het park zo goed als voor jezelf. Beneden zitten een café en een restaurant. Meer info en boeken
Combineer je bezoek & download je gratis stadswandeling Berlijn
Ontdek de stad met onze gratis stadswandeling Berlijn. Ideaal om Berlijn volledig te verkennen op eigen tempo. In de gratis stadsgids Berlijn kan je 2 stadswandelingen vinden. Nog meer goesting in Berlijn? Koop onze volledige reisgids Berlijn en ontdek alles over deze prachtige stad.